ÖN ÇAPRAZ BAĞ YARALANMALARI

Ön çapraz bağ insanlarda dizde kaval ve uyluk kemiklerini birbirine tutturan ve kaval kemiğinin uyluk kemi inin önüne doğru kaçmasını engelleyen bir dokudur. Bu doku iki kemik arasında eklem içinde seyreder ve özellikle aktif hareketler sırasında dizin kaymasını engeller.

 

 Sporcuların uzun süre spordan uzak kalmasına neden olan en sık bağ yaralanması ön çapraz bağ yaralanmasıdır. 

Ön Çapraz Bağ Nasıl Yaralanır?

Ön çapraz bağ sıklıkla spor yaralanması olarak karşımıza çıkar. Bunun  mekanizması çok sıklıkla gövdenin dizin etrafında aniden dönmesi sonrası oluşur.  Yani özellikle futbolda görülen ayak sabit gövdenin aniden döndüğü durumlarda kopma olur. Bunun dışında dize direk darbe alınan trafik kazalarında, iş kazalarında, dizin döndüğü yüksekten düşmelerde de görülebilir.

Ön Çapraz Bağı Kopma Belirtileri Nelerdir?

Yaralanma anında hasta dizinden ani bir kütleme sesi  hissedebilir Ve ardından ani bir kopma yırtılma hissi gelir. Dizde hızlı şişme, şiddetli bir ağrı olur. Bu gerçekleştiğinde sporcu hemen sporu bırakmalı ve soğuk uygulama bandajlama yapılmalıdır. Mümkün olan en kısa süre içerisinde bir uzmana başvurulmalıdır.

 

Ardından hastada bir süre yürüme ve diz bükme kısıtlı olur. 1-2 hafta içerisinde Şişliğin  inmesi ile birlikte hasta hareket etmeye başlar ancak bu esnada da dizde emniyetsizlik hissi denen öne doğru kayma, dizin boşa çıkma hissi gibi sorunlar ortaya çıkar. Hatta bazen bağın kopmasından kaynaklı olarak dengesizlik de olabilir. Ön çapraz bağ yaralanmalarına yan bağ ve menisküs yaralanmaları da eşlik edebileceği gibi kıkırdak yaralanmaları da eşlik edebilir. Bu tarz durumlarda şikayetler çok daha fazla olur diz kilitlenebilir şişlik ve ağrı geçmeyebilir.

Tanı Nasıl Konulur?

Öncelikle hastanın travmanın oluş şeklini anlatması ve yapılan iyi bir muayene sonrası tanı çok rahatlıkla konulabilir. Bununla birlikte kemik yaralanması açısından mutlaka röntgen çekilmeli ve beraberinde MR da istenmelidir.  Tüm bu muayene ve tetkikler sonucunda ön çapraz bağ yırtığı tanısı çok rahatlıkla konulur.

Çapraz Bağ Yaralanmasından Korunmak İçin Ne Yapmak Gerekir?

Ön çapraz bağ yaralanması ve diğer tüm diz yaralanmalarından korunmak için spor öncesi mutlaka doğru ısınma hareketleri yapılmalı, sporcular yaralanma mekanizmaları hakkında eğitim almalıdır. Aynı zamanda sporcuların diz çevresi kaslarını yaptıkları sporlara bağlı olarak güçlendirilmesi ani dönüş hareketleri sırasında bağa binen yükü azaltıp yaralanmayı en az seviyeye indirecektir.  Ve yine yapılan spora bağlı olarak  spor yapılan zemin iyi olmalı ve spora uygun ayakkabı seçilmelidir.

Ön Çapraz Bağ Yaralanması Sonrasında Ameliyat Olmak Zorunlu Mudur?

Ön çapraz bağ tam koptuğunda kendi kendine iyileşmesi mümkün değildir. Bu nedenle genç hastalarda, aktif yoğun çalışan kişilerde, sporcularda  ve bağın kopuk oluşunun günlük hayatını etkileyen aktif şikayetleri olan yani dizinde boşa çıkma ,dizi yerinden yuvasından kayıyormuş hissi yaşayan hastalarda  bağ tamir edilmelidir.  Eğer eşlik eden menisküs yırtığı, yan bağ yaralanması, kıkırdak yaralanması varsa yine aynı seansta bunlar da tamir edilmelidir.

Aktif olmayan, sedanter yaşam süren ve bağı kopuk oluşu günlük hayatını etkilemeyen orta yaş ve üstü hastalarda bağ tamiri yapılması zorunlu değildir.Bu hastalarda travmadan sonra bir süre dizlik kullandırılır, ödem iner inmez egzersiz başlanır. Ardından iyi bir fizik tedavi rehabilitasyon programına alınarak kaslarını güçlendirilmesi sağlanır ve hasta şikayetsiz hayatına devam edebiliyorsa ameliyat düşünülmez.

Ön Çapraz Bağ Cerrahisi Nasıl Yapılır?

Ön çapraz bağ ameliyatı çok basamaklı teknik bir ameliyattır.  Esas olarak yapılan uç-uça tamir değildir, rekonstrüksiyon denilen vücudun başka yerinden alınan tendonlarla yeni bir bağ oluşturma işlemidir. Ameliyat çeşitli aşamalardan oluşur. Basitçe bu aşamaları sıralamak gerekirse :

  1. Eklem içine kameralarla girilerek önce artroskopi denen kapalı eklem bakısı yapılır.  Bu esnada menisküslerin durumu diğer bağların durumu ve tabi ki de ön çapraz bağı durumu değerlendirilir. Menisküs yırtığı gibi ek bir yaralanma varsa bunun tedavisi de planlanır.

  2. Menisküs yaralanması eşlik ediyorsa bunun tamiri veya kısmi çıkarılma işlemi yapılır.

  3.  Ön çapraz bağı yerine geçebilecek en sık kullanılan dokular bir diz kapağı kemiği ve kaval kemiği arasındaki patellar tendon dediğimiz yapı ve ikinci olarakta hamstring tendonları dediğimiz bacak iç kısmındaki tendonlardır.  En sıklıkla bu iki yapı ön çapraz bağ yerine konulacak şekilde hazırlanır. Bağın diz eklemi ne konulması kapalı olarak yapılır ancak bu tendon greftlerinin alınması olabildiğince küçük kesilerle açık olarak yapılır.

  4.  Alınan tendonlar (greft denir) boylarına ve kalınlıklarına uygun olarak hazırlanır.

  5.  Bu esnada tekrar kapalı eklem görüntülemesine geçilir ön çapraz bağı yerleşeceğim uyluk ve kaval kemiğindeki eklem içi noktalar hazırlanır. Ardından  kaval ve uyluk kemiğine tüneller özel yardımcı araçlarla açılır.

  6. En son olarak hazırlanan greft tünellerden geçirilir ve cerrahın bu grefte uygun olarak tercih ettiği sabitleme sistemleri ile tünele tutturulur.

▶Ameliyat videosu için tıklayın

Ameliyat Sonrası İyileşme Dönemi Nasıldır?

Ameliyattan sonra bir süre bandaj ve kullanılan tekniğe göre özel dizlikler kullandırılan hastaya ameliyattan sonra hemen ertesi gün aktif egzersiz başlanır.  Greftin dize yerleşmesi ortalama 6 hafta süreceği için ilk 6 hafta hastaya kontrollü ancak tam hareket açıklığı sağlayabilecek kadar egzersiz verilir. Hastalar ameliyatın hemen sonrasında dizlerine yük verebilir. Aktif olarak egzersiz yapamayan hastalar mutlaka ilk 6 hafta fizyoterapist eşliğinde çalıştırmalıdır. Altıncı haftadan sonra hemen daha agresif fizik tedavi  uygulanmaya başlanır.

İkinci aydan sonra hastalar hafif tempo koşulara başlayabilir ancak altıncı aydan sonra aktif spor önerilir. Şu unutulmamalıdır ki  dize konulan greftin tam bir ön çapraz bağ görevi görebilmesi için bir yıl geçmesi gerekmektedir. Bu nedenle özellikle ilk bir yıl kontakt sporlardan kaçınılması önerilir. Profesyonel Sporcular da sportif kaygılardan kaynaklı olarak farklı rehabilitasyon protokolleri izlenebilir. rehabilitasyon programı hastaya ve uygulanan cerrahi tekniğe bağlı olarak farklılık gösterebilir.

facebook'da paylaşın

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir