DİZ KİREÇLENMESİ

Diz kireçlenmesi diz eklem yüzeylerinde iki kıkırdakların aşınma ve yıpranma sonucu olarak harabiyetidir.  Buna osteoartrit denir. Eklem kıkırdağının tutulduğu kıkırdak kemik hastalığını ifade eder. Daha sonra bahsedeceğimiz çeşitli sebeplerden dolayı harap olan eklem kıkırdağı düzgün porselen gibi yüzeyini kaybeder ve  çürüyen kıkırdak dokusu  eklemi sarar. Bunun sonucunda en çok da diz iç kısmındaki kıkırdak harap olduğu için eklemin iç kısmı çöker. Bu çökmenin ardından diz ekleminin bacaklardan içe doğru büküldüğü, uzaktan bakıldığı zaman parantez gibi görülen diz şekil bozukluğu ortaya çıkar. Artık bu son aşamada hastanın yürümesi iyice zorlaşır ve tekrarlayan düşmeler ortaya çıkmaya başlar.

Kireçlenme en sık olarak diz, kalça, el parmak, omurga eklemlerini tutar.

Diz Eklem Kireçlenmesinın Belirtileri Nelerdir?

Kireçlenmenin en önemli bulgusu ağrıdır. Önceleri çok ayakta kalma, çok fazla merdiven inip çıkma gibi zorlayıcı hareketlerle başlar. Zamanla kireçlenme ilerledikçe ağrı istirahatte de olmaya başlar. Ardından hastanın yürüme mesafesi ağrı nedeniyle kısalır. Kıkırdak harabiyetin ilerlemesiyle birlikte eklem şekil bozukluğu bu nedenle de yürüme bozukluğu oluşur . Son aşamada ise sancılı gece ağrıları başlar.

Bu ağrılar özellikle soğuk ve nemli havalarda artar. Bunun nedeni eklimin kapalı bir yapı olması kireçlenme nedeniyle eklemde iltihaplı sıvı birikip bunun alçak basınçlı havalarda eklem kapsülü ve bağlarını aşırı zorlamasıdır.

Zaman zaman diz içerisinde kıkırdak harabiyetine bağlı sıvı birikimleri olur. Bu birikimler dizde şişmeye ve şiddetli ağrıya neden olur. Eklem içine kırılan kıkırdak ve kemik parçacıkları dökülüp dizde takılma ve kilitlenme neden olabilir.

Diz Kireçlenmesini En Sık Kimlerde Görülür?

En önemli faktör yaştır. Yaşlanma ile birlikte kıkırdak yapıların gücü azalır bu nedenle bir çok ileri yaş hastada azda olsa kireçlenme görülür.

Obezite yine en önemli faktörlerden birisidir. Aşırı yük diz eklemindeki kıkırdak dokuya binen basıncı artırmakta bu da kıkırdakların beslenmesini bozup kireçlenmeye neden olmaktadır.

Kadın olmak kireçlenme için bir risk faktörüdür. Kadınlarda erkeklere göre çok daha fazla olarak kireçlenme görülür. Bununla ilgili pekçok görüş vardır. Bunlar genetik nedenler, kadın biyolojisi ve hormonlarıyla ilgili nedenler, kadınların leğen kemiğinin anatomik yapısının erkeklere göre daha farklı olması ve bunun da yürüyüş dinamiğini değiştirmesi gibidir.

Yine iltahaplı eklem hastalıkları kireçlenme için risk faktörüdür. bunlar romatoid artrit, hemofilik eklem iltihapları, guta bağlı eklem iltihapları, sedefe bağlı eklem iltihabları gibi sayılabilir.

Yine eklem bölgesine alınan travmalar, diz içine geçirilmiş kanamalar, zamanında ve uygun bir şekilde tedavi edilmemiş menisküs yırtıkları kireçlenme zemin hazırlar.

Kireçlenmeden Nasıl Korunulur?

Önlenebilinecek en önemli faktörlerden biri obezitedir.  Aşırı yük durumunda özellikle tempolu hareketler, merdivenin ip çıkma, yokuş inip çıkma sırasında dize ortalama dört ile altı kat daha fazla yük biner. Kilo verme hastalığın seyrini, ilerlemesini ve şiddetini yavaşlatır.

Belli meslekler ve ağır sporlar sırasında dizi aşırı yük bildiren hareketlerden mümkün olduğunca kaçınmak gerekmektedir. Uzun süreli çömelerek çalışan kişiler, eğilip diz üzerinde ağır kaldıran kişiler mutlaka dikkatli olmalı düzenli olarak kontrollerini yaptırmalıdırlar.

Düzgün tedavi edilmemiş diz eklem hastalıkları, menisküs yırtıkları, ön çapraz bağ yırtıkları uzun vadede kireçlenmeye neden olabilir. Bu nedenle bu tarz durumlarda mutlaka bir uzmana gitmek gerekmektedir.

Yine kemik erimesi yani osteoporoz kadınlarda özellikle mutlaka yakından takip edilmelidir. Herhangi bir sorun halinde gerekli destek tedaviler hemen başlanmalıdır. Çünkü osteoporoza bağlı kemik şekil bozukluğu gelişecek olursa yine bu durum eklemlere fazla yük binmesine neden olup kireçlenmeyi tetikler.

Kireçlenmenin Tanısı Nasıl Konulur?

Öncelikle hasta şikayetleri dikkatli dinlenmeli ardından iyi bir muayene ve röntgen çekilerek diz kireçlenmesinin tanısı rahatlıkla konulabilir. Bazı durumlarda romatizmal hastalıkların teşhis açısından kan tahlili de yapılabilir. Yeni başlayan kireçlenmelerde MR faydalı olabilir.

Erken-Orta Evre Kireçlemenin Tedavisi Nedir?

Erken ve orta evre kireçlenme de öncelikle hasta kilo sorunu varsa bununla ilgili olan durumu çözmelidir. Ağır sporlarla uğraşan kişiler mümkünse bunları değiştirmeli sıçrayıcı, dizi aşırı büktüğümüz sporlardan uzak durmalıdır.  Düz yürüyüş hafif veya orta tempoda yürüyüş önerilir.  Yine yüzme önerilen sporlardan biridir. Bisiklet binilebilir ancak dizin çok bükülmesine engel olmak için mümkün olduğunca yüksek sele ayarlanmalı, yokuşluk arazilerden uzak durulmalıdır. Hastalara eklem hareket açıklığını korumak ve diz çevresi kasları güçlendirmek için basit germe egzersizleri verilir.

Yumuşak tabanlıklar ve uygun ayakkabı seçimi ile basit baston kullanımı hastayı rahatlatır.

Glukozamin Benzeri İlaçlar ve Eklem İçi Kıkırdak Sıvısı Enjeksiyonları Faydalı Mıdır?

Glikoz amin ve benzeri katkılı ilaçlar eklem harabiyeti azalttığı bir çok çalışmada gösterilmiştir. Ancak yukarıda bahsettiğimiz yaşam modifikasyonları yapılmadığı sürece tek başına çok büyük etkinlik gösteremezler. Kişiden kişiye ve dizdeki harabiyetin  derecesine göre etkinlikleri değişebilir.

Eklem içerisine uyguladığımız iğneler Hyaluronik asid denen diz içi eklem sıvısını taklit eden, sıvıdan biraz daha yoğun laboratuvarlarda hazırlanmış maddelerdir.  Bunlar dizin içerisine konunun uzmanı tarafından yapılır. Bilinen bir yan etkileri yoktur. Erken ve orta evre kireçlenme de etkinlikleri iyidir. İğne yapılması sakıncalı olmayan neredeyse her türlü ek hastalığı olan kişilere uygulanabilirler.

Kortizon iğneleri de diz eklemi ne uygulanabilir. Ancak kortizon konusunda dikkatli olmalı çünkü hipertansiyon, şeker hastalığı gibi durumlarda yani etki yaratabilir. Yine sık uygulanan kortizon kireçlenmeyi artırabilir. Geçici bir tedavi olarak düşünülmelidir.  Özellikle genç hastalara uygulamaktan kaçınmalıdır.

Yine erken ve orta evre kireçlenme fizik tedavi uygulanabilir.

Diz Kireçlenmesi’nde Cerrahi Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Artroskopik temizleme:

Bu işlem kapalı yöntemle yapılır eklem içine girip serbest, dizde yüzen, kıkırdak parçaları kemik parçaları temizlenir. Yıpranmaya bağlı gelişmiş menisküs yırtıkları varsa düzeltilir ve saçaklanmış kıkırdak dokular yine temizlenir. Ancak çok uzun süre işe yarayan bir tedavi yöntemi değildir. Geçici süreliğine hastada rahatlama, ağrılarda azalma sağlar. İleri evre kireçlenmiş dizlerde  faydası yoktur.

Kemik yön değiştirici ameliyatlar:

Bu ameliyatlar erken yaşta görülen orta evre kireçlenmelerde uygulanır. Diz ekleminin iç kısmından binen yükün dışa doğru yön değiştirilmesi şeklinde yapılır. Açık olarak yapılıp kemik düzeltilerek metal plak vida sistemleri ile sabitlenir. Protez yaşına kadar hastaya geçici bir kurtarma sağlar.

Diz protezi ameliyatları:

İleri evre kireçlenmenin en iyi ve kesin tedavisi diz protez ameliyatıdır.

Diz protezi ile ilgili detaylı bilgi için tıklayın

facebook'da paylaşın

Leave a comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir